Afet Sonrası Geçici Konut Alanlarının Yeniden Düşünülmesi: 6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri Bağlamında Hatay Vernaküler Mimarisinden Alternatif Senaryolar

Abstract

Afet sonrası geçici konut yerleşimleri, afetzedelerin fiziksel barınma ihtiyacına hızlı yanıtlar sunsa da uzun vadede sosyal izolasyon, mahremiyet kaybı, aidiyet problemleri ve mekansal yabancılaşma gibi derin psikososyal sorunlara yol açabilmektedir. Bu durumun güncel bir örneği, Türkiye’de 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında kurgulanan konteyner kentlerde gözlenmiştir. Bu çalışmada, zamanla oluşan bu tür problemleri üreten statik yapılara karşı vernaküler mimari bir çözüm kaynağı olarak ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında, depremlerden en fazla etkilenen kentlerin başında gelen Hatay’ın vernaküler konut dokusundan süzülen mekansal kodlar, üretken yapay zeka araçlarına tasarım girdisi olarak aktarılarak alternatif tasarım senaryoları geliştirilmiştir. Çalışma sonucunda, vernaküler mimari bilginin geçici konut alanlarını standart birer mühendislik nesnesi olmaktan çıkarıp toplumsal iyileşmeyi destekleyen, esnek ve aidiyet odaklı bir sosyal altyapıya dönüştürebilme potansiyeli tartışılmaktadır.