CẢI CÁCH CHÍNH SÁCH THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN TẠI VIỆT NAM - HƯỚNG TỚI MỤC TIÊU AN SINH XÃ HỘI BỀN VỮNG

Abstract

Bài viết nghiên cứu bước đột phá của chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) tại Việt Nam qua Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, hướng tới mục tiêu an sinh xã hội bền vững. Bằng phương pháp định tính nghiên cứu đã làm rõ tư duy lập pháp mới khi lần đầu tiên thể chế hóa quyền giảm trừ chi phí thực tế về y tế và giáo dục – đào tạo từ kỳ tính thuế năm 2026. Cải cách này giúp triệt tiêu tính cào bằng của cơ chế cũ, giảm gánh nặng và nâng cao thu nhập khả dụng cho người lao động. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra ba rào cản hệ thống cốt lõi trong giai đoạn đầu thực thi: (i) Khoảng trống pháp lý tạm thời do độ trễ văn bản hướng dẫn dưới luật; (ii) Áp lực tuân thủ hành chính và rủi ro quản lý chứng từ khi người lao động bắt buộc phải tự quyết toán thuế; và (iii) Nguy cơ quá tải hành chính công khi hệ thống dữ liệu giữa ngành Thuế – Y tế – Giáo dục chưa liên thông theo thời gian thực. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các giải pháp trọng tâm: hoàn thiện hành lang pháp lý dưới luật, xây dựng hệ thống tích hợp dữ liệu số quốc gia kết nối với ứng dụng eTax Mobile để tự động hóa quy trình quyết toán, đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển đổi sang quản lý rủi ro hậu kiểm dựa trên AI/Big Data, nhằm bảo đảm hiệu quả thực tế của chính sách và nâng cao năng lực quản trị tài chính công.