ENFLASYON HEDEFLEMESİNİN YAPISAL SINIRLARI: İMKÂNSIZ ÜÇLEME ÇERÇEVESİNDE TÜRKİYE’DE PARA VE MALİYE POLİTİKASI ETKİNLİĞİ (1990–2025)

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’de 1990–2025 döneminde enflasyon hedeflemesi rejiminin yapısal sınırlarını İmkânsız Üçleme çerçevesinde inceleyerek para ve maliye politikası etkinliğinin finansal küreselleşme koşulları altında nasıl sınırlandığını analiz etmektedir. Çalışmanın temel amacı, fiyat istikrarının yalnızca merkez bankası politikalarıyla sürdürülebilir biçimde sağlanıp sağlanamayacağını Türkiye deneyimi üzerinden değerlendirmektir. Bu çerçevede çalışma, enflasyonu yalnızca parasal bir olgu olarak ele alan geleneksel yaklaşımlardan ayrılarak; döviz kuru geçişkenliği, ithal girdi bağımlılığı, enerji fiyatları, dolarizasyon eğilimleri ve sermaye hareketleri gibi yapısal unsurları analiz sürecine dahil etmektedir. Metodolojik olarak çalışma, ekonometrik modellere dayalı dar teknik analizler yerine karşılaştırmalı makro-yapısal analiz, rejim analizi ve temel ampirik düzenlilikler yaklaşımını benimsemektedir. Bulgular, Türkiye’de sermaye girişlerinin kısa vadeli istikrar üretmesine rağmen dış kırılganlıkları artırdığını; kur şoklarının enflasyon dinamikleri üzerinde kalıcı etkiler yarattığını ve 2018 sonrası dönemde politika özerkliğinin belirgin biçimde daraldığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, gelişmekte olan ekonomilerde sürdürülebilir fiyat istikrarının yalnızca faiz politikalarıyla değil; daha geniş yapısal dönüşüm kapasitesiyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.