Çevrimiçi Alışverişte İlk Temas ve Karar Anı: Tüketici Bilişsel Refleksleri Üzerine Fenomenolojik Bir İnceleme

Abstract

Dijitalleşme ile birlikte satın alma kararları, yüz yüze etkileşim olmaksızın, ekran karşısında hızla gerçekleşen süreçlere dönüşmüştür. Bu çalışma, çevrimiçi alışverişte tüketicilerin ürünle ilk temas anındaki görsel ve bilişsel reflekslerini fenomenolojik bir perspektifle incelemektedir. Davranışsal iktisat yaklaşımı doğrultusunda, rasyonel karar varsayımının ötesine geçilerek otomatikleşmiş tepkiler, görsel şüphecilik ve zihinsel kısayollar analiz edilmiştir. Araştırma, aktif e-ticaret kullanıcılarıyla “Sesli Düşünme Protokolü” destekli yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla yürütülmüş; veriler Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (IPA) yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, görsel şüphecilik, bilişsel kısayollar, olumsuzluk yanlılığı, kurumsal güven ve dijital yorgunluk temalarında toplanmıştır. Sonuçlar, görsel algı, yorumlar ve marka güveninin satın alma deneyimini çok boyutlu biçimde şekillendirdiğini göstermektedir. Çalışma, e-ticaret platformlarında şeffaf görsel sunum, güven artırıcı tasarım unsurları ve manipülatif pazarlama uygulamalarından kaçınılmasına yönelik öneriler sunmaktadır.