Türk Atasözlerinde Hava Olaylarının Kavramlaştırılması

Abstract

Bu çalışmada, Türk atasözlerinde yer alan kar, yağmur, rüzgâr ve kırağı gibi hava olaylarının soyut kavramların kavramlaştırılmasında nasıl kaynak alan olarak kullanıldığı bilişsel dil bilimi çerçevesinde incelenmektedir. Kuramsal temel olarak Lakoff ve Turner’ın Büyük Zincir Metafor Teorisi (BZMT) benimsenmiş; atasözleri Nesnelerin Doğası, Büyük Zincir Metaforu, GENEL ÖZELDİR metaforu ve Nicelik İlkesi doğrultusunda çözümlenmiştir. Bulgular, karın tehlike, geçicilik ve zorluk; yağmurun bereket, zorluk, nedensellik, görecelik ve fırsat; rüzgârın neden-sonuç, güç, dayanışma, geçicilik ve zarar; kırağının ise zarar ve dayanıklılık kavramlarıyla ilişkilendirildiğini göstermektedir. Sonuçlar, hava olaylarının Türk atasözlerinde bireysel ve toplumsal deneyimlerin kavramlaştırılmasını sağlayan işlevsel kaynak alanlar olarak kullanıldığını ve BZMT’nin bu eşleştirmeleri açıklamada sistematik bir çerçeve sunduğunu ortaya koymaktadır.