G‘O‘ZA SELEKSIYASIDA GENOFONDNI BOYITISH MAQSADIDA SINTETIK POLIPLOIDLARDAN FOYDALANISH VA ULARNING SITOGENETIK XUSUSIYATLARI

Abstract

Ushbu tadqiqotda yovvoyi va madaniy g‘o‘za turlarini o‘zaro durustlash orqali olingan steril triploid duragaylarni kolxitsin yordamida poliploidlash va ularning sitogenetik barqarorligini baholash masalalari o‘rganilgan. Diploid G. herbaceum (A1-genomi) va allotetraploid G. mustelinum (AD4-genomi) turlari ishtirokida 5 ta xochsimon kombinatsiya asosida F1 triploid shakllari olindi. Ularga kolxitsin (C₂₂H₂₅NO₆) bilan ishlov berish orqali fertillikka ega F1C alloheksaploidlar shakllantirildi. Sitogenetik tahlillar meyozning metafaza-I bosqichida bivalentlar bilan bir qatorda univalentlar va halqasimon kvadrivalentlar mavjudligini ko‘rsatdi. Duragaylarda meiotik indeks 90.36–96.80% oralig‘ida bo‘lib, mikroyadroli tetrada va poliadalar hosil bo‘lishi aniqlandi. Olingan amfidiploidlar g‘o‘za seleksiyasida tola sifati va stresslarga chidamlilik genlarini madaniy G. hirsutum navlariga o‘tkazishda muhim ko‘prik vazifasini o‘taydi.