GIÁO DỤC NGÔN NGỮ TIẾNG VIỆT CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC: KHUNG ĐÁP ỨNG VĂN HÓA - NGÔN NGỮ

Abstract

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng quan tích hợp các công trình thuộc Scopus, Web of Science và cơ sở dữ liệu tương đương (Q1-Q3), từ năm 2020 đến năm 2026, bổ sung một số nguồn tiếng Việt để đề xuất Khung Văn học đáp ứng văn hóa - ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi người dân tộc thiểu số. Khung gắn sáu khâu của một chu trình hoạt động do giáo viên điều phối - chọn ngữ liệu, chuẩn bị môi trường và bắc cầu, kể/đọc tương tác, mở rộng và sản sinh ngôn ngữ, quan sát và đánh giá, phản tư và phối hợp gia đình - với năm thành phần ngôn ngữ tiếng Việt mục tiêu, trong ba lớp nền tảng: đáp ứng văn hóa và vốn liếng văn hóa của trẻ; cộng dồn song ngữ và chuyển di từ tiếng mẹ đẻ; năng lực giáo viên và phối hợp gia đình - cộng đồng. Điểm mới của khung là định vị lại tác phẩm văn học từ nội dung cần tái hiện thành nguồn lực đáp ứng văn hóa do giáo viên điều phối, và biến việc dùng tiếng mẹ đẻ thành bệ đỡ thay vì rào cản. Khung mở ra chương trình nghiên cứu cụ thể và chỉ dẫn thực tiễn cho đào tạo giáo viên và cho các cơ sở giáo dục mầm non vùng dân tộc thiểu số ở Việt Nam.