Xây dựng khung năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm cho học sinh trung học phổ thông trong dạy học viết văn nghị luận xã hội

Abstract

Trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh đang thách thức liêm chính học thuật và tư duy độc lập của người học. Bài báo hệ thống hóa cơ sở lí luận về năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo, đạo đức số và liêm chính học thuật, từ đó đề xuất Khung năng lực sử dụng AI có trách nhiệm cho học sinh trung học phổ thông trong dạy học viết văn nghị luận xã hội. Cấu trúc năng lực gồm bốn thành tố cốt lõi: Minh bạch; Kiểm soát giới hạn; Đối chiếu và kiểm chứng; Bảo toàn và phản biện đầu ra. Nhằm đảm bảo tính thực tiễn và pháp lí, khung này được đối chiếu tương thích với Khung năng lực số dành cho người học theo Thông tư 02/2025/TT-BGDĐT. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống chỉ báo hành vi và định hướng sư phạm giúp giáo viên tích hợp AI như một “người cộng sự” hỗ trợ phát triển tư duy, bảo vệ vai trò chủ thể và giá trị nhân văn của học sinh trong hoạt động tạo lập văn bản.