SOSYAL PRATİKLER KURAMI ÇERÇEVESİNDE ADIYAMAN FIRIN KÜLTÜRÜNÜN GELENEKSEL YEMEKLERİN UNUTULMASINA ETKİSİ

Abstract

Bu çalışma, Adıyaman’daki mahalle fırını kültürünün geleneksel yemeklerin unutulmasına etkisini Sosyal Pratikler Kuramı ve Somut Olmayan Kültürel Miras yaklaşımı çerçevesinde incelemektedir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda tasarlanmış, olgubilim deseni benimsenmiş ve Adıyaman merkezde yaşayan 13 fırın kullanıcısı ile 7 fırıncıdan oluşan toplam 20 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler MAXQDA programı ile analiz edilmiştir. Bulgular, mahalle fırınlarının özellikle lahmacun, Adıyaman tavası, hıtap ve dövmeç gibi yemeklerde yoğun biçimde kullanıldığını; kullanım gerekçelerinin başlıca lezzet, pratiklik ve zaman tasarrufu olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte mahalle fırını kültürü geleneksel yemekleri doğrudan ortadan kaldırmamakta; ev içi pişirme süreçlerini ev ve fırın arasında paylaştırarak teknik bilgi, beceri ve ustalık aktarımını zayıflatmaktadır. Ayrıca hijyen ve gıda güvenliği boyutunun bu kültürün sürdürülebilirliği açısından önemli olduğu belirlenmiştir.